EU, UNDP hỗ trợ phát triển bền vững sinh kế dưới tán rừng

Đó là cách một dự án tại Lâm Đồng, với sự hỗ trợ của Liên minh châu Âu và UNDP, góp phần kết nối phát triển kinh tế với bảo tồn thiên nhiên dài hạn.

Tại nhiều khu vực giáp ranh với rừng ở Lâm Đồng, sinh kế của người dân từ lâu đã gắn liền với đất đai, nguồn nước và các nguồn tài nguyên thiên nhiên xung quanh. Tuy nhiên, cùng với những yêu cầu mới về phát triển bền vững, bài toán đặt ra không chỉ là làm thế nào để bảo vệ rừng, mà còn là làm thế nào để người dân có thể nâng cao thu nhập và phát triển sinh kế ngay trên chính diện tích đất sản xuất hiện có.

Hệ sinh thái rừng và các vùng sản xuất nông nghiệp tại Lâm Đồng có mối liên kết chặt chẽ, cùng tạo nền tảng cho sinh kế của cộng đồng địa phương. Ảnh: Phái đoàn EU tại Việt Nam.

Xuất phát từ cách tiếp cận đó, dự án “Quản lý cảnh quan bền vững toàn diện thông qua cách tiếp cận địa bàn phát triển bền vững không gây mất rừng tại Lâm Đồng” do Liên minh châu Âu (EU) tài trợ thông qua Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đang được triển khai nhằm thúc đẩy mô hình phát triển hài hòa.

Theo đó, với tổng ngân sách 5 triệu euro, dự án hướng tới việc giảm thiểu tình trạng mất rừng và suy thoái rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời tạo ra các cơ hội phát triển bền vững cho cộng đồng địa phương, đặc biệt là những hộ dân sinh sống tại các khu vực gần rừng.

Nâng cao sinh kế từ những thực hành canh tác bền vững 

Những tác động của dự án đang dần được thể hiện qua những thay đổi trong cách người dân chăm sóc vườn cây của mình.

Tại các vùng trồng cà phê, thay vì phát sạch cỏ dưới gốc cây, nhiều hộ dân giữ lại lớp thảm thực vật tự nhiên để tăng độ ẩm cho đất và hạn chế xói mòn. Phụ phẩm nông nghiệp như vỏ cà phê được tận dụng để ủ thành phân hữu cơ. Việc sử dụng phân bón và nước tưới cũng được tính toán hợp lý hơn nhằm giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Các mô hình canh tác bền vững đang góp phần nâng cao sinh kế cho người dân địa phương đồng thời giảm áp lực lên tài nguyên đất và rừng. Ảnh: Phái đoàn EU tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, nhiều hộ dân áp dụng mô hình xen canh giữa cà phê và các loại cây trồng khác như sầu riêng. Cách làm này không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn thu nhập mà còn góp phần tăng độ che phủ, cải thiện điều kiện sinh trưởng của cây trồng và nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thời tiết.

“Gia đình dần thay đổi phương thức canh tác, như sử dụng phân bón hợp lý hơn, chăm sóc vườn cây hiệu quả hơn để nâng cao năng suất”, ông Liêng Jrang Ha Dăn, một hộ nông dân tham gia dự án, chia sẻ.

Tài liệu và các hoạt động đào tạo của dự án góp phần nâng cao năng lực cho người dân trong quá trình chuyển đổi sang các mô hình sản xuất bền vững. Ảnh: Phái đoàn EU tại Việt Nam.

Hướng tới một mô hình phát triển không gây mất rừng

Theo ông Vũ Thái Trường, Trưởng ban Môi trường, Năng lượng và Biến đổi khí hậu của UNDP Việt Nam, cách tiếp cận “cảnh quan bền vững” mà UNDP đang thúc đẩy thực chất là chuyển từ tư duy “theo ngành” riêng lẻ sang nhìn toàn bộ hệ sinh thái như một thể thống nhất. Thay vì tách biệt nông nghiệp, lâm nghiệp và phát triển kinh tế, cách tiếp cận này giải quyết đồng thời sinh kế, bảo tồn thiên nhiên và khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.

Ông Hoàng Thành, Quản lý Chương trình, Phái đoàn EU tại Việt Nam, nhận định: “Khi nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp từng bước đáp ứng được các yêu cầu xanh của thị trường trong nước và quốc tế, nông sản Việt Nam có thể xây dựng được niềm tin và thương hiệu tốt hơn, nâng cao giá trị và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng bền vững, có giá trị cao trên toàn cầu”.

Đối với Liên minh châu Âu, thông qua sự phối hợp của UNDP cùng các đối tác kỹ thuật quốc tế, những kinh nghiệm này đang được điều chỉnh và áp dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn tại Việt Nam.

Theo Phương Linh -  Báo Nông Nghiệp và Môi trường